Blindheid veroorzaakt door degeneratie van het retinale pigmentepitheel (RPE) vormt een van de meest dringende noden in de geneeskunde. Het RPE is een metabool gespecialiseerde cellaag die essentieel is voor het overleven van fotoreceptoren, en zijn dysfunctie leidt tot ‘RPE-aandoeningen’, zoals zeldzame erfelijke netvliesaandoeningen (IRD) en de veel voorkomende leeftijdsgebonden maculadegeneratie (AMD). Een opvallende observatie is dat sommige RPE-regio’s, met name de macula, zeer kwetsbaar zijn voor degeneratie, terwijl andere gedurende decennia intact blijven. De moleculaire en metabole basis van deze selectieve degeneratie is onbekend, terwijl inzicht hierin cruciaal is voor precisiegeneeskunde bij RPE-aandoeningen.

Het hoofddoel van RPE-GUIDE is te achterhalen waarom specifieke regio’s van het menselijke RPE selectief kwetsbaar zijn voor ziekte. Concreet zullen we (1) regionale subpopulaties van gezond menselijk RPE definiëren door moleculair-metabole kaarten te integreren; (2) 'actionable' ziekteprocessen bij IRD identificeren met behulp van RPE “cell villages”, een transformatieve strategie voor ziektemodellering door middel van stamcellen; en (3) vloeibare biomerkers voor IRD identificeren. Door kaarten, modellen en mechanismen te verbinden, zal RPE-GUIDE een nieuwe basis leggen voor verbeterde genetische diagnostiek, gen-agnostische therapieën - relevant voor veel patiënten - en innovatieve biomerkers voor patiëntstratificatie en monitoring.

Gezien de cruciale rol van het RPE voor de visus, is het lange-termijndoel om precisiegeneeskunde voor blindheid te verbeteren.