Al vele jaren staan zowel wetenschappers als praktijkmensen steeds sceptischer tegenover wat overgangsrechtspraak is, wat het kan doen en hoe het in de praktijk wordt toegepast. Kritiek op gestandaardiseerde interventies op het gebied van overgangsrechtspraak betreft onder meer het gebrek aan aandacht voor structurele verandering, uitsluitende en beperkende mogelijkheden voor deelname van slachtoffers van geweld, beperkte aandacht voor reeds bestaande of grassroots-initiatieven op het gebied van rechtspraak, en een trackrecord dat op zijn minst als dubbelzinnig wordt beschouwd.

In de praktijk echter maakt een steeds bredere groep van – grassroots – justitiële actoren gebruik van de taal en instrumenten van overgangsrechtspraak in een even breed scala van justitiële strijdpunten. Dit omvat strijdpunten die rechtstreeks verband houden met een politieke transitie in het recente of verre verleden, maar ook strijdpunten voor eco-territoriale rechten, strijdpunten voor dekolonisatie en herstel van voortdurende koloniale schade, strijdpunten over herinnering in contexten van voortdurende conflicten, om er maar een paar te noemen. Dit suggereert dat overgangsrechtspraak nog steeds een grote aantrekkingskracht uitoefent op degenen die het meest door geweld zijn getroffen.

Dit inspireert ons om manieren te zoeken om te heroverwegen, te verbeteren en uit te breiden wat overgangsrechtspraak is of kan zijn, door de verscheidenheid aan initiatieven te bestuderen die grassroots- en andere actoren op het gebied van justitie ontwikkelen onder de vlag van overgangsrechtspraak.

Hoe kan hun concrete praktijk reageren op de huidige kritiek en helpen om de praktijk van overgangsrechtspraak te contextualiseren en toekomstbestendig te maken?

Check de podcast Justice Visions: https://justicevisions.org/podcasts/